წინასწარი გადაწყვეტილების საფასური 2027 წლიდან ორმაგდება

საკანონმდებლო ცვლილება შემოღებულია 2026 წლის 5 ივნისის №251 დადგენილებით, რომელიც 8 ივნისს გამოქვეყნდა. დადგენილება ცვლის საფასურების ძირითადი ცხრილის (მთავრობის 2010 წლის 30 მარტის №96 დადგენილება) მე-14 გრაფას.

• რა იცვლება: მხოლოდ საფასურის ოდენობა — ორივე განაკვეთი ორმაგდება.

• რა რჩება: 90 კალენდარული დღის ვადა და რეზიდენტობის განსაზღვრის წესი.

• ვის არ ეხება: 2027 წლის 1 იანვრამდე წარდგენილ მოთხოვნებს — მათზე ძველი საფასური გავრცელდება.

• რა უნდა გააკეთოთ: თუ მოთხოვნის წარდგენას გეგმავთ, ამის გაკეთება წლის ბოლომდეა ხელსაყრელი.

რა არის წინასწარი გადაწყვეტილება

წინასწარი გადაწყვეტილება შემოსავლების სამსახურის წერილობითი პოზიციაა თქვენს კონკრეტულ ოპერაციაზე, რომელიც სამსახურს თავადვე ბოჭავს. მას საგადასახადო კოდექსის 47-ე მუხლი არეგულირებს.

მისი მთავარი ღირებულება სამართლებრივი დაცვაა: თუ გადამხდელი გადაწყვეტილების შესაბამისად მოქმედებს, მაკონტროლებელ ორგანოს არ შეუძლია საწინააღმდეგო გადაწყვეტილების მიღება ან გადასახადისა და სანქციის დარიცხვა.

ძირითადი წესები:

• მოთხოვნა შეიძლება ეხებოდეს როგორც დაგეგმილ, ისე უკვე განხორციელებულ ოპერაციას — საგადასახადო, საბაჟო ან სამსახურის მიერ ადმინისტრირებულ მოსაკრებელთან დაკავშირებულ საკითხს.

• გადაწყვეტილება მოთხოვნიდან არაუგვიანეს 90 დღისა უნდა გამოიცეს და ფინანსთა მინისტრთან შეთანხმებას საჭიროებს.

• ის მხოლოდ იმ პირზე ვრცელდება, ვინც მოითხოვა; იდენტურ ოპერაციებზე კი სხვადასხვა პირისთვის განსხვავებული გადაწყვეტილება ვერ გამოიცემა.

• მოთხოვნაში მოცემული ინფორმაცია საგადასახადო საიდუმლოებაა, ხოლო გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს.

• წინასწარი გადაწყვეტილება ვერ დაიცავს გადასახადის გადამხდელს, თუ მოთხოვნაში აღწერილი ფაქტები რეალობას არ შეესაბამება, ან თუ ის ნორმა, რომელსაც გადაწყვეტილება ეყრდნობა, შეიცვალა ან გაუქმდა.

პროცედურას ფინანსთა მინისტრის №996 ბრძანებით დამტკიცებული „გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ“ ინსტრუქციის მე-19 მუხლი აწესრიგებს. მოთხოვნას სამსახურის მუდმივმოქმედი სამუშაო ჯგუფი განიხილავს, ხარვეზის შემთხვევაში კი პირს მის გამოსასწორებლად 15 სამუშაო დღემდე ეძლევა.

რა იცვლება

დადგენილება მე-14 გრაფის სტრუქტურას ინარჩუნებს და ცვლის მხოლოდ თანხებს — ორივე კატეგორიისთვის ზრდა 100%-ია.

წყარო: №251 დადგენილება; ამჟამინდელი განაკვეთები — №96 დადგენილების კონსოლიდირებული ტექსტი, rs.ge.

ვის ეხება და ვის არა

ცვლილება ეხება საგადასახადო კოდექსის 47-ე მუხლით გათვალისწინებულ ზოგად წინასწარ გადაწყვეტილებას — ანუ იმ მოთხოვნებს, რომლებსაც ბიზნესი და ფიზიკური პირები გადასახადების დაგეგმვისას ყველაზე ხშირად წარადგენენ.

მე-14 გრაფა პირდაპირ გამორიცხავს 48-ე და 49-ე გრაფებს. ესენი საბაჟო წინასწარი გადაწყვეტილებებია — საქონლის სასაქონლო კოდის (სეს ესნ) და წარმოშობის ქვეყნის განსაზღვრაზე. მათ საფასურებს №251 დადგენილება არ ცვლის.

არც ტრანსფერული ფასწარმოქმნის ცალმხრივი წინასწარი შეთანხმება იცვლება. ის ცალკე, 14¹ გრაფით რეგულირდება და 2021 წელს მისთვის 30 000 ლარი დაწესდა თითოეულ ოპერაციაზე.

როგორ განისაზღვრება რეზიდენტობა

შეღავათიან განაკვეთს მხოლოდ რეზიდენტი ფიზიკური პირი იყენებს, ხოლო რეზიდენტობა მოწმდება მოთხოვნის წარდგენის წინა კალენდარული (საგადასახადო) წლის მიხედვით. ეს წესი უკვე მოქმედებდა და დადგენილებამ ის უცვლელად შეინარჩუნა.

მაგალითები:

• 2027 წლის მარტში წარდგენილი მოთხოვნა, პირი 2026 წელს საქართველოს რეზიდენტი იყო — 10 000 ლარი.

• პირი საქართველოში 2027 წელს გადმოვიდა და მოთხოვნას იმავე წელს წარადგენს — 20 000 ლარი, რადგან 2026 წელს რეზიდენტი არ ყოფილა, მაშინაც კი, თუ 2027 წელს რეზიდენტი გახდება.

• ინდივიდუალური მეწარმე — ფიზიკური პირია, ამიტომ, სავარაუდოდ, რეზიდენტობის შემთხვევაში შეღავათიანი განაკვეთით ისარგებლებს; ეს საკითხი სამსახურთან დაზუსტებას იმსახურებს.

გარდამავალი წესი: ძველი ფასით წარდგენა 31 დეკემბრამდეა შესაძლებელი

დადგენილების მე-2 მუხლის მიხედვით, ახალი საფასური არ ვრცელდება იმ მოთხოვნებზე, რომლებიც ინსტრუქციის მე-19 მუხლით დადგენილი წესით 2027 წლის 1 იანვრამდე წარედგინა. მნიშვნელოვანია წარდგენის თარიღი და არა გადაწყვეტილების გამოცემის თარიღი.

სტატიის დაწერის დღიდან ამისთვის დაახლოებით 10 კვირა რჩება. პრაქტიკული რჩევები:

1. არ დატოვოთ ბოლო კვირისთვის. დეკემბრის ბოლოს დატვირთვა იზრდება და დასვენების დღეებიც ემთხვევა.

2. წარადგინეთ სრული მოთხოვნა. ინსტრუქციის მიხედვით, ხარვეზის ვადაში აღმოუფხვრელობა უარის საფუძველია. თუ ნაჩქარევი მოთხოვნა ამ მიზეზით უარყოფილი იქნება, ახალი მოთხოვნა, სავარაუდოდ, უკვე 2027 წლის განაკვეთით დაიბეგრება.

3. აღწერეთ ფაქტები ზუსტად. გადაწყვეტილება იცავს მხოლოდ იმ ფაქტებს, რაც მოთხოვნაშია; არაზუსტი აღწერა მის დამცავ ძალას აქარწყლებს.

4. გაითვალისწინეთ გადახდის მომენტი. №96 დადგენილების ზოგადი წესით, საფასური მომსახურების გაწევამდე იხდება. დაადასტურეთ სამსახურთან, რომ გადახდა და წარდგენა ერთსა და იმავე წელს მოხდება.

5. ერთზე მეტი საკითხი თუ გაქვთ, შეაფასეთ, ხომ არ ღირს მათი ახლავე წარდგენა — 2027 წლიდან თითოეული ცალკე მოთხოვნა ორჯერ ძვირი იქნება.

რას ნიშნავს ეს პრაქტიკაში

20 000 ლარი წინასწარ გადაწყვეტილებას მცირე ბიზნესისთვის იშვიათ, მხოლოდ მაღალი რისკის შემთხვევებზე გათვლილ ინსტრუმენტად აქცევს. მარტივი წესი: მოთხოვნა მაშინ ღირს, როცა სადავო საკითხზე შესაძლო დარიცხვა და სანქცია საფასურს მნიშვნელოვნად აღემატება.

მოთხოვნა სავარაუდოდ გამართლებულია, როცა:

• იგეგმება რესტრუქტურიზაცია, ქონების გადაცემა, დივიდენდის ან სესხის რთული სქემა, ან სხვა ერთჯერადი მსხვილი ოპერაცია;

• კანონი ორაზროვანია და შეცდომის ფასი ათეულ ან ასეულ ათასობით ლარს აღწევს;

• ოპერაცია მომავალში რეგულარულად განმეორდება და ერთი გადაწყვეტილება მრავალი წლის განმავლობაში დაგიცავთ.

ნაკლებად გამართლებულია მცირე თანხებზე, ან როცა პასუხი უკვე არსებულ პრაქტიკაშია ხელმისაწვდომი.

ალტერნატივები

• საჯარო გადაწყვეტილებები. ფინანსთა მინისტრი გამოსცემს ნორმის გამოყენებაზე გადამხდელთა კატეგორიებისთვის; ისინი „მაცნეზე“ ქვეყნდება და მათი დაცვა წინასწარი გადაწყვეტილების მსგავსია. პირველ რიგში შეამოწმეთ, ხომ არ არის თქვენი საკითხი უკვე გადაწყვეტილი.

• დავების პრაქტიკა. შემოსავლების სამსახურისა და დავების განხილვის საბჭოს გადაწყვეტილებები rs.ge-ზე ქვეყნდება და სამსახურის მიდგომის კარგ ორიენტირს იძლევა.

• კონსულტაცია და პროფესიული დასკვნა. სამსახურის ცხელი ხაზი და კონსულტანტის დასკვნა იაფია, მაგრამ სამსახურს არ ბოჭავს — ეს მთავარი განსხვავებაა.

წყაროები

• საქართველოს მთავრობის 2026 წლის 5 ივნისის №251 დადგენილება — „მაცნე“

• მთავრობის 2010 წლის 30 მარტის №96 დადგენილება, კონსოლიდირებული ტექსტი — rs.ge

• მთავრობის 2021 წლის 14 მაისის №218 დადგენილება (14¹ გრაფა) — „მაცნე“

• საქართველოს საგადასახადო კოდექსი, 47-ე მუხლი

• ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №996 ბრძანება, „გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ“ ინსტრუქცია, მე-15 და მე-19 მუხლები

სტატია საინფორმაციო ხასიათისაა და არ წარმოადგენს საგადასახადო ან იურიდიულ კონსულტაციას. კონკრეტულ შემთხვევაზე გადაწყვეტილების მიღებამდე გაეცანით ნორმატიული აქტების მოქმედ რედაქციას ან მიმართეთ სპეციალისტს.